Wat is een aangetaste knie?
Het normale kniegewricht bestaat uit drie botdelen: het dijbeen, het scheenbeen en de knieschijf. De uiteinden zijn bekleed met kraakbeen waar tussen ook nog de meniscus ligt (deze ligt op het scheenbeen) Door deze structuren kan het gewricht soepel functioneren. Aantasting van de knie ontstaat door achteruitgang in kwaliteit van het gewrichtskraakbeen en/of meniscus. Dit kraakbeen is normaal gesproken glad en de meniscus functioneert als een elastische schokdemper of stootkussen. In een gezond gewricht worden de gewrichtsoppervlakken gesmeerd door gewrichtsvocht. Dit vergemakkelijkt de bewegingen van het gewricht. Bij een aangetaste knie is het kraakbeenoppervlak dus niet glad meer, maar ruw. In een vergevorderd stadium ontbreekt het gewrichtskraakbeen en ook de meniscus geheel en bewegen de ruwe botoppervlakken over elkaar. De bewegingen verlopen dan niet meer soepel en gaan gepaard met kraken, stijfheid en pijn.
 |
Verschijnselen en klachten
Pijnklachten staan op de voorgrond, eerst alleen tijdens bewegen, later ook in rust en ‘s nachts. Door verlies aan het glijmateriaal (kraakbeen) ontstaat er ook een beperking van de functie, de knie wordt stijver, met name ‘s ochtends en bij het starten van de beweging. Door verlies van kraakbeen en later ook bot kan de knie scheef gaan staan en een O of X-been vormen.
Oorzaak
Aantasting van de knie kan meerdere oorzaken hebben. Het kan ontstaan door beschadiging van de meniscus of direct van het gewrichtsoppervlak (bijvoorbeeld na botbreuken), of na ontstekingen (zoals bijvoorbeeld bij gewrichtsreuma).
Welke behandelingen zijn mogelijk?
Afhankelijk van de ernst van de afwijking en de leeftijd is het mogelijk om een O of X – beenstand te corrigeren door een standscorrigerende operatie, hierdoor wordt het belaste deel van de knie ontzien. De slijtage verdwijnt dan niet. De pijn meestal wel voor een langere periode. Bij reuma is zo'n standcorrectie operatie meestal niet zinvol omdat het hele gewricht door reuma is aangetast. Na de leeftijd van ongeveer 60-65 jaar komt u met een versleten knie meestal in aanmerking voor een knieprothese, omdat dit meestal de beste oplossing voor uw klachten is.
Knieprothese
De totale en de halve knieprothese
Inleiding
Dankzij de kunstknie (totale knieprothese, knie-implantaat) hebben honderdduizenden mensen over de gehele wereld een beter en actiever leven gekregen en kunnen zij weer actief aan sociale activiteiten en arbeid deelnemen. Meer dan 90 % van de patiënten met een totale knie prothese zal na de operatie de pijn kwijt zijn en een verbeterde beweeglijkheid van de knie ervaren. Het verhaal van de knieprothese is inmiddels een orthopaedisch succesverhaal. De kunstheup wordt weliswaar beschouwd als een van de meest, zo niet de meest succesvolle operatie van de laatste 40 jaar, echter de totale knieprothese heeft een inhaalslag gemaakt en benadert inmiddels het succes van de kunstheup. In de nabije toekomst zullen dan ook meer knieprotheses dan heupprotheses worden geïmplanteerd. Door orthopaedisch chirurgen worden dan ook dagelijks over de gehele wereld vele knieprotheses ingebracht ter vervanging van een pijnlijk invaliderend versleten kniegewricht.
Het AZM heeft al meer dan 20 jaar ervaring met het opereren van patiënten met een pijnlijk, versleten kniegewricht. Er is ook veel ervaring ontstaan met bijzondere gevallen, zoals bijvoorbeeld patiënten met een zeer forse standafwijking van de versleten knie (fors O-been of X-been).
Normale as O-benen X-benen
Wat mag u verwachten?
Het ondergaan van een totale knieoperatie is een kwestie van vertrouwen. De kans dat de operatie niet of niet volledig slaagt, zou zo klein mogelijk moeten zijn, het liefst zelfs minder dan 1%. Daarom moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan.
Als patiënt mag u verwachten dat u geopereerd wordt door een ervaren team. Ook mag u verwachten dat u die prothese krijgt waarover goede resultaten vermeld worden in de wetenschappelijke pers en de operateurs zelf ook een goede ervaring mee hebben.
In het AZM staat voor u als patiënt een team van ervaren orthopedisch chirurgen ter beschikking in een van de modernste operatiekamers van deze tijd, gebruik makend van geoptimaliseerde operatietechnieken en de beste prothese materialen.
Bij elke patiënt met klachten van een versleten knie zal worden bekeken welke operatieve kniebehandeling voor die patiënt het beste is: een totale knieprothese, een “halve knieprothese” of toch een standcorrectie van de knie. Veel factoren spelen hierbij een rol: o.a. leeftijd, gewicht, conditie, mate van gezondheid, botkwaliteit, beroep, hobby’s etc.
Gezonde knie Versleten knie (artrose)
Het versleten kniegewricht
Het kniegewricht is een scharniergewricht. Het bestaat uit twee botdelen, het scheenbeen en het dijbeen. De uiteinden daarvan zijn bedekt met een laagje kraakbeen. Deze kraakbeenlaag is elastisch en kan schokken en stoten opvangen, zodat de knie soepel kan bewegen.
Behalve slijtage door veroudering zijn er verschillende aandoeningen die slijtage van het kniegewricht kunnen veroorzaken, zoals kraakbeen- en stofwisselingsziekten en kraakbeenbeschadiging door een fractuur (botbreuk). Wanneer in het verleden de meniscus is verwijderd, is er een grotere kans op slijtage. Meestal is echter de oorzaak onduidelijk. Reumapatiënten hebben vaak knieproblemen omdat reuma het kraakbeen aantast.
Het kniegewricht kan zo ernstig beschadigd zijn, dat vervanging door een knieprothese noodzakelijk is.
Bij een beschadigde of versleten knie treedt pijn meestal op bij (trap)lopen en lang staan. Fietsen levert doorgaans de minste klachten op. In een gevorderd stadium van artrose treedt verstijving op; er ontstaat een bewegingsbeperking waardoor strekking van de knie onmogelijk wordt. Bij toename van de artrose stadia worden patiënten 's nachts wakker van de pijn en klagen zij over startklachten (startpijn en startstijfheid, het zogenaamde op gang moeten komen). Ook kan zich een X- of O-beenstand ontwikkelen, waarbij de knie in toenemende mate moe en instabiel aanvoelt. Bij ernstige X-stand kunnen de knieën bij het lopen tegen elkaar aanstoten waardoor het lopen belemmerd wordt.
Stellen van de diagnose
De ernst van de aandoening wordt vastgesteld door lichamelijk onderzoek, röntgenfoto’s en eventueel met een kijkoperatie.
Bij de beslissing om een knieprothese te plaatsen is het oordeel van de patiënt doorslaggevend: u ervaart immers de last. U moet uiteindelijk zelf bepalen wanneer u aan de operatie toe bent.
De knieprothese
Er zijn twee typen: de totale en de halve knieprothese. De meest gebruikte is de totale knieprothese, die het al het kraakbeen van dijbeen en scheenbeen vervangt.
Wanneer alleen de binnen- of buitenzijde van de knie moet worden vervangen, gebruikt men een halve knieprothese (ook wel hemi knieprothese of unicondylaire prothese genoemd).
De operatie is geen kleinigheid en het herstel vraagt veel wilskracht en inspanning, maar door een goede voorbereiding kunt u zich onnodige spanningen en teleurstellingen besparen.
 
De totale knieprothese Knie met halve prothese
De operatie
Tijdens de ingreep krijgt u antibiotica om de kans op infectie te verkleinen. De ingreep duurt ongeveer 1,5 uur tot 2 uur. Bij de operatie wordt de knie aan de voorkant opengemaakt door een verticale snee van ongeveer twintig cm. De orthopeed verwijdert de aangetaste gewrichtsvlakken. Met speciale instrumenten wordt het bot aangepast aan de vorm van de prothese, zodat een goede verankering mogelijk is. Een kunststof schijf tussen de metalen delen van de prothese zorgt ervoor dat de knie soepel kan scharnieren. Over het algemeen wordt geen knieschijfprothese geplaatst, omdat speciale bewerking van de eigen knieschijf ervoor zorgt dat er nauwelijks klachten van de knieschijf blijven bestaan.
Nabehandeling
Een of twee dagen na de operatie mag u al uit bed. Dan begint ook onder begeleiding van de fysiotherapeut het revalidatieproces, dat vooral bestaat uit het buigen en strekken van de knie. In principe mag de knie direct volledig belast worden. Meestal kunt u na ongeveer 4 tot 5 dagen weer naar huis. In sommige gevallen vindt revalidatie plaats in een verzorgingshuis, verpleeghuis of revalidatie-instelling.
Steeds wordt bekeken in hoeverre de functie van de knie zich herstelt. Afhankelijke van de zwelling en eventuele bloeduitstorting na de operatie zal de knie geleidelijk verder buigen en strekken. Zelden is het nodig na een aantal weken de knie onder narcose door te bewegen om de revalidatie te bevorderen. In die gevallen waarbij de aantasting van het kniekapsel zeer ernstig is kan, ondanks de operatie, de knie soms niet voldoende beweeglijk worden.
Sommige patiënten houden enige tijd last van de knieschijf. Zwelling en warmte van de knie is gebruikelijk doordat de wond geïrriteerd wordt door het buigen en strekken. Gedurende een half jaar kunnen deze klachten aanwezig zijn, gewoonlijk verdwijnen de klachten vanzelf. De volledige revalidatie na een prothese operatie duurt ongeveer een jaar.
Prognose
Na plaatsing van een knieprothese is de pijn meestal verdwenen en de loopfunctie sterk verbeterd. Meestal kunt u de knie verder buigen dan negentig graden (‘haaks’). Fietsen is meestal wel mogelijk.
Knieprothesen zijn tegenwoordig van hoogwaardige kwaliteit en er wordt voortdurend gewerkt aan perfectionering. Om knieprotheses nog preciezer te plaatsen gebruiken wij al meer dan vijf jaar computernavigatie voor het plaatsen van onze knieprotheses.
Afhankelijk van de mate van gebruik bedraagt de levensduur gemiddeld zeker tien tot vijftien jaar, maar u moet voorzichtig blijven. Een knieprothese kan bijvoorbeeld los gaan zitten. Vaak is het dan wel mogelijk een nieuwe prothese te plaatsen. Deze kans op loslating is, vooral op de lange termijn, de reden dat u de rest van uw leven om de twee jaar op controle moet komen. Een belangrijk onderdeel van deze controle is een röntgenfoto van de knie.
Complicaties
Ondanks het lage risico op problemen en ondanks alle zorg die aan de operatie besteed wordt, kunnen er soms toch nog complicaties optreden:
- trombose / longembolie. Om dit te voorkomen krijgt u gedurende 6 weken bloedverdunnende middelen
- nabloeding
- nabloeding met eventuele druk op de zenuwen van het bovenbeen, eventueel met uitval van functies zoals het gevoel en de functie van bepaalde spieren in het been
- bloedvatbeschadiging
- langdurige wondlekkage
- infectie van de knieprothese of het gebied er omheen
- soms spoort de knieschijf niet goed, buigen van de knie is dan niet goed mogelijk en doet pijn
- overrekking van de zenuwen van het been met meestal tijdelijke uitval of aantasting, zoals een gevoelstoornis in het bovenbeen of een gestoorde heffunctie van de voet. Dit kan m.n. voorkomen indien er een grote beenas-afwijking gecorrigeerd moet worden tijdens de operatie (fors O-been of X-been)
- positieveranderingen van de protheseonderdelen door onvoldoende fixatie
- loslaten van de prothese op de langere termijn. De prothese kan dan eventueel vervangen worden (revisieoperatie), waarbij het resultaat dan meestal minder goed is dan na de eerste knieprothese.
Navigatie
Sinds het begin van het bestaan van navigatie technieken maken wij hier gebruik van. Daardoor zijn wij voorloper in Nederland met al meer dan acht jaar ervaring met deze techniek.
Het navigatie systemen wat onze knie orthopeden gebruiken, geven operateurs de mogelijkheid om op elk gegeven moment een precieze plaatsbepaling te krijgen van hun instrumentarium in relatie tot de anatomie van de patiënt. Door computers, infrarode camera's en draadloze instrumenten te combineren kunnen operateurs een grotere mate van nauwkeurigheid bewerkstelligen bij gewricht vervangende chirurgie zoals heup- en knieprotheses. Ons navigatiesysteem helpt onze operateurs bij het uitlijnen, het geven van een beter zicht en laat hem direct reageren op de unieke anatomie van individuen. Onze systemen veranderen de kijk op hoe operaties worden uitgevoerd.
|
